Jakie odczytanie "Zemsty" Aleksandra Fredry odnajdujesz w zapowiadającym sztukę plakacie teatralnym? [język polski/liceum]

Źródło

Krótki plan wypowiedzi:

1. Plakat teatralny to rodzaj grafiki użytkowej, pełniący funkcję informacyjną i estetyczną. Dzięki wykorzystaniu ciekawego pomysłu i sile wyrazu plakat wzbudza zainteresowanie odbiorcy i zwraca uwagę na najistotniejsze treści w odczytaniu scenicznym danego dzieła.
2. Zaprezentowany plakat teatralny autorstwa Andrzeja Smoczyńskiego stanowi zapowiedź inscenizacji „Zemsty” Aleksandra Fredry. Jest prosty, schematyczny, ubogi w szczegóły, lecz przykuwa uwagę dzięki zastosowaniu żywych, nasyconych, kontrastowych barw. Plakat przedstawia dwie zniekształcone, odwrócone do siebie tyłem postaci ludzkie, które „pokrywa” czerwony mur. Obok nich twórca plakatu umieścił cytaty z dramatu Fredry oraz podpisy informujące o tym, kim są przedstawione postaci. Całość wieńczy zielone tło.
3. Ukazani na plakacie Cześnik i Rejent są odwróceni do siebie tyłem, co może odnosić się do ich nieprzyjaznych relacji i wzajemnej niechęci, różnic charakterów, braku chęci do zawarcia porozumienia. Postaci są pokryte czerwonym murem, co symbolizuje przedmiot sporu pomiędzy Cześnikiem a Rejentem. Każdy z nich był właścicielem połowy zamku i części muru granicznego. Rejent postanowił naprawić mur bez zgody Cześnika, co doprowadziło do zaognienia konfliktu i wybuchu tzw. sporu o mur.
4. Plakat Andrzeja Smoczyńskiego akcentuje najważniejszy wątek utworu i inscenizacji, a także ukazuje relacje pomiędzy dwoma głównymi bohaterami. Dzięki zastosowaniu żywej kolorystyki i ciekawego pomysłu przykuwa uwagę odbiorcy i zachęca do obejrzenia spektaklu.

Na podstawie wiersza Adama Zagajewskiego "Miasto, w którym chciałbym zamieszkać" i innych tekstów literackich omów różne kreacje i funkcje przestrzeni miejskiej. [język polski/liceum]

Krótki plan wypowiedzi:

Wstęp: wyjaśnienie, czym jest przestrzeń miejska, definicja przestrzeni miejskiej; przestrzeń miejska to ogół zabudowań, miejsc publicznych i mieszkań; przestrzeń miejską tworzą domy, parki, szkoły, teatry, itd., na przestrzeń miejską składa się atmosfera danego miasta, jego historia; przestrzeń miejską tworzą również ludzie, którzy ją zamieszkują;

Teza: twórcy wielu epok zwracali uwagę na różne aspekty życia w mieście; ukazywali zalety opisywanego miasta, ale także wady oraz problemy, z jakimi muszą zmagać się jego mieszkańcy; kreowali obraz miasta marzeń lub miejsca nieprzyjaznego ludziom, w którym panują trudne warunki życia;

Obraz miasta wyłaniający się z utworu Adama Zagajewskiego: autor kreuje obraz miasta marzeń, miasta, w którym chciałby mieszkać; miasto o zmierzchu jest pogrążone w ciszy, natomiast po południu rozbrzmiewają rozmowy (mieszkańców, podróżnych, kupców, filozofów); miasto tętni życiem; ludzie w przyjacielskich relacjach; miasto piękne, zachwycające jak preludium Chopina; miasto idylliczne; utopia; konwencja baśniowa; w mieście panuje tolerancja i sprawiedliwość, szacunek dla drugiego człowieka, autor podkreśla związek miasta z naturą – miasto jest otoczone przez wzgórza, wokół miasta rosną topole i jesiony, przez śródmieście przepływa rzeka; miasto marzeń, w którym panuje dobrobyt, dostatek, a mieszkańcy wiodą spokojne, pozbawione trosk życie;

Przestrzeń miejska w innych tekstach literackich:

• „Lalka” Bolesława Prusa (realistyczny obraz Warszawy; dwa oblicza miasta; autor na zasadzie kontrastu zestawia opływający w dostatki świat arystokracji i dzielnicę biedy – Powiśle, siedlisko chorób i patologii,  gdzie ludzie zmagają się ze skrajnym ubóstwem i trudnymi warunkami życia); 
• „Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego (obraz Warszawy, ulica Ciepła – skąd pochodził główny bohater; autor zwraca uwagę na sytuację najbiedniejszych mieszkańców Warszawy, brak higieny, choroby, biedę);
• „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego (obraz Petersburga – miasto brudne, brzydkie, zaniedbane; miejsce, gdzie szerzy się patologia i bieda; stare, ponure budynki, szynki o podejrzanej reputacji)

Podsumowanie: w tekstach literackich ukazywane są różne oblicza przestrzeni miejskiej; twórcy pokazują, że istnieją różne aspekty życia w mieście; życie w mieście może być spełnieniem marzeń, może również być trudne, ciężkie, pełne trosk, problemów;

Jakie odczytanie "Dziadów cz. III" Adama Mickiewicza odnajdujesz na zapowiadającym sztukę plakacie teatralnym? Omów zagadnienie, wykorzystując znajomość dramatu. [język polski/liceum]

Źródło

WSTĘP

Plakat teatralny to rodzaj grafiki użytkowej, pełniący funkcję informacyjną oraz estetyczną. Dzięki wykorzystaniu ciekawego, oryginalnego pomysłu, licznych symboli i ukrytych, przenośnych znaczeń, a także dzięki niezwykłej sile wyrazu plakat wzbudza zainteresowanie wśród odbiorców, zachęca do obejrzenia spektaklu, a przede wszystkim zwraca uwagę na najistotniejsze treści danego dzieła przeznaczonego do wystawienia na scenie.

OPIS PLAKATU

Zaprezentowany plakat autorstwa Bolesława Polnara jest prosty, schematyczny, utrzymany w czarno-białej kolorystyce. Plakat przedstawia oko otoczone trójkątną, metalową ramą. Jest ona połączona z grubymi, metalowymi łańcuchami układającymi się na kształt krzyża. Z oka pada jasny, cienki, ledwie widoczny promień. Zwieńczeniem całości jest tło w kolorze głębokiej czerni.

INTERPRETACJA

Grube, metalowe łańcuchy nawiązują do sytuacji Polski znajdującej się pod zaborami. Symbolizują uciemiężenie narodu polskiego, niewolę. Być może symbol ten odnosi się do opisanej w dramacie Adama Mickiewicza historii Jana Sobolewskiego, opowiadającej o cierpieniu młodych studentów wywożonych na Sybir, wśród których znajdował się dziesięcioletni chłopiec, który nie mógł udźwignąć łańcuchów, którymi był skuty.

Krzyż w kontekście utworu stanowi symbol męczeństwa narodu polskiego, martyrologii polskiej młodzieży, być może stanowi nawiązanie do wyrażonego w dramacie przekonania o szczególnej roli Polski w dziejach świata („Polska Chrystusem narodów”).

Oko zamknięte w trójkącie jest symbolem Boga, przeciwko któremu buntował się główny bohater dramatu, Konrad, w czasie Wielkiej Improwizacji. Jasny, delikatny promień padający z oka sugeruje jednak, że oko jest symbolem Bożej Opatrzności, która czuwa nad polskim narodem.

Kolor tła, czerń, kojarzy się ze śmiercią, żałobą, bólem, cierpieniem. Podkreśla więc ciężką sytuację Polaków pod zaborami.

PODSUMOWANIE

Plakat Bolesława Polnara zwraca uwagę na najważniejsze motywy ukazane w dramacie Adama Mickiewicza. Dzięki zastosowaniu czarno-białej kolorystyki i wyrazistej symboliki przykuwa uwagę odbiorców, a przede wszystkim skłania ich do refleksji i przypomina o ukazanej w utworze niewoli narodu polskiego i cierpieniu polskiej młodzieży.

Odczytaj obraz Aleksandra Gierymskiego "Powiśle", wykorzystując znajomość "Lalki" Bolesława Prusa. Porównaj obraz Warszawy w obu tekstach kultury i w dowolnym kontekście. [język polski/liceum]

Źródło

WSTĘP

„Powiśle” to dzieło Aleksandra Gierymskiego, które powstało w 1883 roku, a więc w epoce pozytywizmu. Tytuł informuje o temacie obrazu, którym jest scena z życia codziennego mieszkańców najbiedniejszej warszawskiej dzielnicy – Powiśla.

OPIS OBRAZU

Aleksander Gierymski w niezwykle realistyczny i szczegółowy sposób ukazał krajobraz ówczesnej Warszawy, a także zdołał uchwycić moment z codziennego, zwykłego życia ubogich mieszkańców Powiśla. Na pierwszym planie znajdują się biedni, skromnie ubrani ludzie  trudniący się rybołówstwem. Mężczyzna w białej koszuli  trzyma w ręce wędkę i łowi ryby, jedna z kobiet czerpie wodę z rzeki, natomiast w dalszej części obrazu znajdują się ludzie, którzy odpoczywają i spacerują bądź też zajmują się wypełnianiem swoich codziennych obowiązków. Na drugim planie dostrzec można drewniane łodzie, chaty i chaotycznie rozmieszczone budynki. Kolorystyka dzieła jest stonowana i przygaszona, dominują barwy ciemne, brunatne i szare.

INTERPRETACJA OBRAZU

Artysta przedstawił na swoim obrazie krajobraz Powiśla i scenę z życia codziennego mieszkańców tej dzielnicy bez upiększania i idealizacji. Zwraca w ten sposób uwagę na trudne warunki życia ubogich warszawiaków, ich ciężką pracę, obowiązki. Zastosowana kolorystyka pogłębia przygnębiający, ponury i pesymistyczny nastrój dzieła.

OBRAZ WARSZAWY W „LALCE” I NA OBRAZIE ALEKSANDRA GIERYMSKIEGO – PORÓWNANIE

Życie codzienne mieszkańców Powiśla zostało również ukazane w powieści Bolesława Prusa „Lalka”. Ubogą dzielnicę Warszawy poznajemy dzięki spacerowi Stanisława Wokulskiego. Główny bohater dostrzega ubóstwo, nędzę, brzydotę, trudne warunki życia mieszkańców i nękające ich choroby. Zwraca uwagę na piętrzące się góry śmieci w pobliżu zbiorników wodnych, które są źródłem poważnych chorób i cierpienia. Symbolem ciężkiego losu mieszkańców Powiśla są zwłaszcza chorzy, zaniedbani ludzie – trędowata kobieta i mężczyzna bez nosa. Widok ogromu cierpienia i niewyobrażalnie trudnych warunków życiowych skłania Wokulskiego do refleksji dotyczących ogromnych różnic społecznych i niesprawiedliwości.

Aleksander Gierymski i Bolesław Prus w podobny sposób ukazali obraz Warszawy w swoich dziełach. Zarówno powieść, jak i dzieło sztuki zwracają uwagę na biedę, nędzę i trudności, z jakimi zmagają się najubożsi mieszkańcy miasta. Opis Powiśla w „Lalce”  jest zdecydowanie bardziej wstrząsający, drastyczny i naturalistyczny, wzbudza przerażenie, smutek i współczucie odbiorców.

KONTEKST – OBRAZ WARSZAWY W „LUDZIACH BEZDOMNYCH” STEFANA ŻEROMSKIEGO

Na trudną sytuację mieszkańców Warszawy zwrócił uwagę Stefan Żeromski w powieści „Ludzie bezdomni”. Główny bohater utworu, doktor Tomasz Judym, obserwuje realia życia w biednych warszawskich dzielnicach podczas spaceru. Judym przechadza się ulicą Krochmalną, a także ulicą Ciepłą, na której się wychowywał. Bohater jest wstrząśnięty widokiem zaniedbanych sklepów i domów, niezwykle brudnych, zaniedbanych chodników, a przede wszystkim mieszkających tu ludzi – ubogich, brudnych, zaniedbanych, chorych, ubranych w łachmany. Uderza go brak higieny mieszkańców i nędza robotników, sprzedawców, kramarzy. Obraz Warszawy w powieści Stefana Żeromskiego jest jeszcze bardziej wstrząsający niż w powieści Bolesława Prusa. Miejsce opisane w „Ludziach bezdomnych” wzbudza odrazę, strach i przerażenie.

PODSUMOWANIE

Zarówno obraz Aleksandra Gierymskiego, jak i przywołane utwory literackie ukazują Warszawę w realistyczny, niemal naturalistyczny sposób. Dzieło Gierymskiego jest przygnębiające, smutne i jednocześnie spokojne, natomiast obraz Warszawy w „Lalce” i „Ludziach bezdomnych” jest niezwykle wstrząsający, budzący strach, odrazę i współczucie odbiorców. 

Jakie refleksje o współczesnej cywilizacji wyrażają twórcy w swoich dziełach? Odpowiedz na podstawie interpretacji podanego tekstu kultury (Magdalena Abakanowicz - "Tłum") oraz wybranych tekstów literackich. [język polski/liceum]

Źródło

WSTĘP

Zgodnie ze słownikową definicją, rzeźba to trójwymiarowy przedmiot bez ograniczeń wielkości, wykonany w dowolnej technice, będący efektem artystycznej działalności. Zaprezentowana fotografia przedstawia nowoczesną rzeźbę autorstwa Magdaleny Abakanowicz pt. „Tłum”, która powstała w 1988 roku.

OPIS RZEŹBY I INTERPRETACJA

Rzeźba składa się z kilkunastu szarych, ludzkich postaci podobnego wzrostu. Stoją one prosto, ich ręce są swobodnie opuszczone wzdłuż tułowia. Postaci wyglądają niemal identycznie. Charakterystyczną cechą każdej z nich jest brak głowy.

Szare postacie pozbawione głów symbolizują szary tłum, z którego nikt się nie wyróżnia. Identyczny wygląd postaci może oznaczać swego rodzaju ujednolicenie ludzi, utratę osobowości i indywidualnych cech, a także wyzbycie się ludzkich odruchów, emocji i wartości, jakimi ludzie kierują się w swoim życiu. Rzeźba zwraca uwagę na „odczłowieczenie”, które stanowi ogromne zagrożenie dla współczesnej cywilizacji.

INNE TEKSTY KULTURY – „SZEWCY” I „GRANICA”

Stanisław Ignacy Witkiewicz w dramacie „Szewcy” ukazał niebezpieczeństwa i zagrożenia, jakie niosą ze sobą reżimy totalitarne, rewolucje i przewroty. W trzecim akcie utworu przekonywał czytelników, że wprowadzenie totalitaryzmu może doprowadzić do ujednolicenia ludzi i utraty przez nich indywidualności oraz może wiązać się z uniformizacją i dehumanizacją. Oznacza to, że ludzie będą przypominać bezmyślne maszyny i automaty pozbawione ludzkich cech, uczuć, emocji.

Swego rodzaju „odczłowieczenie” ukazała również Zofia Nałkowska w powieści „Granica”. Zdaniem autorki powielanie schematów i przekraczanie kolejnych granic może prowadzić do popełniania czynów niemoralnych, krzywdzenia innych, a w rezultacie do wyzbycia się ludzkich odruchów, utraty zdolności do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i współczucia.

PODSUMOWANIE

Współcześni twórcy literaccy i artyści zwracają uwagę na liczne zagrożenia ludzkiej cywilizacji. Pokazują nam, jak tragiczna w skutkach może być utrata przez ludzi indywidualnych cech i uczynienie z nich szarego tłumu pozbawionego wyróżniających się jednostek, a także „odczłowieczenie” i wyzbycie się ludzkich odruchów i uczuć.