Motyw podróży [język polski/gimnazjum]

Wybrane teksty kultury:

1. Frank Coraci - "W 80 dni dookoła świata" (film)
2. Antoine de Saint-Exupéry - "Mały Książę" (powieść)
3. Dante Alighieri - "Boska komedia" (poemat)
4. Vincent van Gogh - "Para butów" (obraz)

Podróż, w najbardziej dosłownym rozumieniu, jest to przemieszczanie się z jednego miejsca w drugie, przebywanie drogi do pewnego odległego obszaru. Może być również rozumiana symbolicznie: jako wyprawa w głąb siebie w celu samopoznania, zdefiniowania własnych potrzeb i pragnień, lub jako wędrówka zmarłych do innego świata. Podróż wiąże się z opuszczeniem na jakiś czas lub na zawsze obecnego miejsca pobytu i bliskich, przez co towarzyszą jej smutek, cierpienie, samotność, tęsknota i poczucie wyobcowania. Jednakże dzięki niej możemy wiele zyskać: poznać nowych ludzi i ciekawe miejsca, przeżyć niezapomniane przygody, osiągnąć wyznaczony cel, zdefiniować swoje pragnienia i potrzeby, dojrzeć, przeżyć wewnętrzną przemianę, odnaleźć sens życia.

Od najdawniejszych czasów motyw ten występuje w sztuce, filmie, muzyce i literaturze. Wybitni pisarze, poeci, muzycy i malarze w swoich dziełach ukazują różne aspekty podróży i jej wpływ na człowieka. Prawdziwą przyjemność sprawia mi zwłaszcza oglądanie filmów, w których bohaterowie przeżywają niezapomniane, niesamowite przygody. Największe wrażenie wywarła na mnie ekranizacja bestsellerowej powieści Juliusza Verne’a  „W 80 dni dookoła świata” w reżyserii Franka Coraciego. Film opowiada o podróży angielskiego, ekscentrycznego wynalazcy Fileasa Fogga, który przyjmuje od przewodniczącego Królewskiej Akademii Nauk niecodzienny zakład: zobowiązuje się w 80 dni okrążyć kulę ziemską. Wraz z dwójką towarzyszy podróży – chińskim lokajem oraz francuską malarką – przeżywa niezapomniane przygody i stawia czoła niebezpieczeństwom. W mojej wypowiedzi postanowiłam powołać się na film „W 80 dni dookoła świata” nie tylko dlatego, że wzbogacony efektami specjalnymi, scenami walki oraz niesamowitymi krajobrazami obraz jest prawdziwą ucztą dla oczu. Dzięki niemu zrozumiałam, jak wiele można zyskać dzięki podróży: zdobyć prawdziwych przyjaciół, poznać nową miłość, zdobyć doświadczenie i bezcenne wspomnienia, a także odkryć, co jest w naszym życiu najważniejsze.

Podróżujemy nie tylko po to, by poznać interesujących ludzi i ciekawe miejsca. Dzięki podróżom kształtujemy również naszą osobowość, weryfikujemy poglądy, przechodzimy wewnętrzną, duchową przemianę, a także odnajdujemy swoje miejsce w świecie i istotne dla siebie wartości. Przekonuje nas o tym Antoine de Saint-Exupery w swojej powieści „Mały Książę”. Tytułowy bohater decyduje się na międzyplanetarną wędrówkę w poszukiwaniu własnej tożsamości. Mały Książę spotyka na swej drodze Króla, Próżnego, Pijaka, Bankiera i Geografa, czyli dorosłych ludzi, którzy symbolizują pewne wady i przywary. Dzięki nim młody bohater uświadamia sobie, że nie chce być tacy jak oni, że pragnie hołdować innym wartościom i nie chce powielać ich zachowań. Podczas swej wędrówki Mały Książę poznaje również Lisa, dzięki któremu odkrywa, jak cennym darem jest prawdziwa przyjaźń, a jednocześnie jak wiele trudu i poświęceń wymaga stworzenie przez dwie strony „więzów”, czyli „oswojenie się”. W mojej wypowiedzi postanowiłam odnieść się do „Małego Księcia”, gdyż jest to dla mnie powieść wyjątkowa. Pod warstwą bajkowej fabuły kryją się uniwersalne wartości, egzystencjalno-filozoficzne wątki oraz niezwykłe sentencje i aforyzmy. Dzięki niej zrozumiałam, jak wielki wpływ na człowieka ma podróż – dzięki niej staje się dojrzalszy, zmienia swoje postępowanie i system wartości.

Literackie czy filmowe obrazy nie dotyczą jedynie podróży morskich i lądowych, służących jedynie poznawaniu nowych ludzi i miejsc. Niezwykłą podróż ukazał Dante Alighieri w swoim dziele „Boska komedia”. Poemat przedstawia wizję jego wędrówki przez zaświaty. Pierwszym etapem jego wyprawy jest piekło, składające się z dziewięciu kręgów. Na każdym z nich osadzeni są grzesznicy, w zależności od popełnionego przewinienia: skąpcy, heretycy, oszuści, hipokryci, złodzieje, samobójcy czy też najwięksi zdrajcy, tacy jak Judasz czy Brutus. Piekło jest miejscem niezwykle przerażającym, pełnym bólu, cierpień, krzyków i lamentu. Dante odwiedza następnie czyściec – wzniesienie, którego stopnie odpowiadają porządkowi grzechów. Ostatnim etapem podróży jest niebo – miejsce wiecznej nagrody i szczęśliwości, zjednoczenia z Bogiem i świętymi. W mojej wypowiedzi postanowiłam odwołać się do „Boskiej komedii”, gdyż dzieło to wywarło na mnie szczególny wpływ. Moje przerażenie wzbudził zwłaszcza obraz piekła – miejsca, gdzie „liść nie zielony, lecz jakiś siny, gałąź nie gładka, lecz jakaś żylasta, zamiast owoców – zatrute jeżyny”. Uważam, że Dante wskazał ludziom właściwą drogę, zachęcił ich do cnotliwego życia poprzez ukazanie raju jako miejsca wiecznego szczęścia w opozycji do przerażającego piekła.

Moje rozważania dotyczące podróży chciałabym zakończyć odwołaniem do dzieła Vincenta van Gogha pt. „Para butów”, przedstawiającego parę zwyczajnych, zniszczonych, czarnych trzewików. Obraz ten jest dla mnie niezwykle zagadkowy, skłonił mnie do głębszych rozważań i refleksji. Sprawił, że zaczęłam zastanawiać się: do kogo należą te buty? dlaczego van Gogh je namalował? co chciał w ten sposób przekazać? Moim zdaniem, dwa stare, zniszczone trzewiki to symbol podróży, wędrówki pełnej przygód i niebezpieczeństw. Osoba nosząca takie obuwie to bez wątpienia doświadczony wędrowiec, tułacz, włóczęga. Być może buty symbolizują zagubienie, poszukiwanie własnej tożsamości? Może należą one do samego van Gogha?

Zdaję sobie sprawę z tego, że jeszcze wiele dzieł zasługuje na to, by je tu przywołać. Sądzę jednak, że omówione przeze mnie przykłady najlepiej ukazują różnorodność aspektów podróży, stany i uczucia, jakie wywołuje, jej wpływ na człowieka. Podsumowując moją wypowiedź stwierdzam, że powinniśmy jak najwięcej podróżować, gdyż dzięki temu zyskujemy nowe wspomnienia i cenne doświadczenia.

Motyw przyjaźni [język polski/gimnazjum]

Wybrane teksty kultury:

1. Antoine de Saint – Exupery – „Mały Książę” (powieść)
2. Aleksander Kamiński – „Kamienie na szaniec” (powieść)
3. Robert Gliński – „Cześć, Tereska” (film)
4. Pomnik psa Dżoka w Krakowie

Przyjaźń to silna i niezwykła więź uczuciowa, nawiązywana przez ludzi. Jest oparta na wzajemnej sympatii, serdeczności, życzliwości, trosce, wyrozumiałości, tolerancji, wręcz intuicyjnym zrozumieniu, zaufaniu, lojalności i bezinteresowności, a także przywiązaniu i potrzebie przebywania ze sobą. Prawdziwi przyjaciele pomagają sobie w trudnych chwilach i wspierają się, mogą na sobie polegać, są sobie oddani, zdolnie do poświęceń, razem przeżywają zarówno radość, jak i smutek, wzajemnie interesują się swoimi sprawami, cieszą sukcesami. Nie ma dla nich znaczenia wiek, wykształcenie, status społeczny czy materialny – przyjaciół łączą wspólne doświadczenia, cele, fascynacje, system wartości. Przyjaźń to przede wszystkim trudne wyzwanie, sprawdzian charakteru i zdolności do empatii, dlatego nie wszyscy są do niej zdolni.

Od najdawniejszych czasów motyw te występuje w sztuce, muzyce i literaturze. Malarze, muzycy, poeci i pisarze podkreślają, jak istotną jest wartością i ukazują różne jej odmiany oraz zachowania i postawy bohaterów. Istnieją również dzieła, które podejmują się próby zdefiniowania istoty przyjaźni. Takim utworem jest „Mały Książę” Antoine de Saint – Exupery’ego. Jednym z głównych motywów wypraw tytułowego bohatera jest poszukiwanie prawdziwej przyjaźni. Mały Książę odwiedzał różne planety, ale dopiero na Ziemi poznał Lisa, który nauczył go, jak wielką wartością jest przyjaźń, wyjaśnił mu, że jej istotą jest „oswojenie się”, zbudowanie przez dwie strony więzów oraz wytłumaczył mu, że to wyjątkowe zrozumienie pomiędzy przyjaciółmi wynika z duchowego zbliżenia się do siebie, kiedy udaje się „widzieć sercem”. W mojej wypowiedzi postanowiłam odnieść się do „Małego Księcia”, gdyż jest to dla mnie książka wyjątkowa. Pod warstwą bajkowej fabuły skrywa uniwersalne wartości, egzystencjalno-filozoficzne wątki i jest skarbnicą niezwykłych aforyzmów i sentencji. Dzięki lekturze uświadomiłam sobie, że przyjaźń dojrzewa stopniowo, wymaga pielęgnacji i troski oraz odpowiedzialności.

Mówiąc o prawdziwej, wręcz idealnej przyjaźni, nie sposób jest nie przywołać utworu Aleksandra Kamińskiego „Kamienie na szaniec”. Według mnie jest to najpiękniejsza powieść o sile przyjaźni, zdolnej przezwyciężyć wszelkie przeszkody. Bohaterowie powieści – Rudy, Alek i Zośka – to młodzi ludzie, którzy zawsze mogą na sobie polegać, doskonale się rozumieją, z chęcią spędzają ze sobą wolny czas, mają wspólne zainteresowania i pasje. Ich przyjaźń zdała również egzamin w obliczu okrutnej wojny, pełnej dramatycznych walk i operacji wojskowych. Niezależnie od sytuacji przyjaciele pozostawali wobec siebie lojalni. Rudy, aresztowany przez Niemców, bohatersko znosił tortury i nie zdradził swych przyjaciół. Alek i Zośka byli gotowi oddać życie za Rudego i bez wahania zorganizowali ryzykowną akcję. „Kamienie na szaniec” to jedna z niewielu książek, która za każdym razem wzbudza we mnie silne emocje. Dzięki niej zrozumiałam, że dla przyjaciela można poświęcić wszystko, nawet życie, zgodnie z zasadą „jeden za wszystkich, wszyscy za jednego”.

Przyjaźń jest wyjątkowo trudnym sprawdzianem charakteru. Nie wszyscy jednak potrafią sprostać temu wyzwaniu. Więź łącząca ludzi bywa zrywana, okazuje się fałszywa, nie zdaje egzaminu w momencie próby. Fałszywa, pozorna, oparta na kłamstwie zażyłość łączyła główne bohaterki filmu Roberta Glińskiego „Cześć Tereska”. Nastoletnia Tereska jest wrażliwą, delikatną dziewczyną, marzącą o wielkiej miłości i karierze projektantki mody. W szkole krawieckiej poznaje Renatę – osobę cyniczną, arogancką, dwulicową i kłamliwą. Znajomość z Renatą zmienia Tereskę – dziewczyna sięga po używki, rezygnuje ze swych marzeń, traci więź emocjonalną z rodziną, grzęźnie w brutalnej rzeczywistości, jednakże w ogóle nie dostrzega, jak negatywny wpływ ma na nią nowa znajoma. Dopiero gdy wśród rzeczy Renaty zauważa swój portfel, uświadamia sobie, że została perfidnie wykorzystana i oszukana, a łącząca je przyjaźń była iluzją. „Cześć, Tereska” to film, który wiele mnie nauczył. Uświadomił mi, że nawiązując nowe znajomości należy zachować dystans i ostrożność. Są bowiem osoby, które tylko czekają na okazję, by nami manipulować i wykorzystać nas dla własnych korzyści.

Przyjaźń to więź emocjonalna łącząca nie tylko ludzi. Wyjątkowo silna zażyłość występuje także pomiędzy człowiekiem a zwierzęciem. Dowodem na to jest historia psa Dżoka i jego pana. Właściciel psa zmarł na atak serca w pobliżu Ronda Grunwaldzkiego w Krakowie. Dżok był świadkiem tego tragicznego zdarzenia. Przez rok błąkał się w okolicach ronda i nie pozwolił się złapać. Pewnej nocy postanowił pójść za nową panią, jednakże nigdy nie pozwolił sobie założyć obroży ani smyczy. Po śmierci nowej właścicielki pies uciekł. Został znaleziony martwy na torach kolejowych. Niektórzy twierdzą, że psie serce nie wytrzymało kolejnej rozłąki i Dżok specjalnie wskoczył pod jadący pociąg. Pies został pochowany na terenie schroniska w Krakowie. Jego niezwykłą psią wierność postanowiono upamiętnić poprzez stworzenie pomnika, który można podziwiać na bulwarach wiślanych w Krakowie, w pobliżu Wawelu i  Mostu Grunwaldzkiego. Pozwoliłam sobie przywołać historię psa Dżoka, ponieważ jest ona niezwykłe wzruszająca i ukazuje, jak wielkie serce mają nasi czworonożni przyjaciele.

Podsumowując moje rozważania, pragnę zwrócić uwagę na to, że przyjaźń jest niezwykle wymagającym, trudnym wyzwaniem. Jednakże ciężka praca, polegająca na tworzeniu silnej więzi emocjonalnej, owocuje niezwykłą, niepowtarzalną zażyłością, która jest prawdziwym skarbem.