Motyw przyjaźni [język polski/gimnazjum]

Wybrane teksty kultury:

1. Antoine de Saint – Exupery – „Mały Książę” (powieść)
2. Aleksander Kamiński – „Kamienie na szaniec” (powieść)
3. Robert Gliński – „Cześć, Tereska” (film)
4. Pomnik psa Dżoka w Krakowie

Przyjaźń to silna i niezwykła więź uczuciowa, nawiązywana przez ludzi. Jest oparta na wzajemnej sympatii, serdeczności, życzliwości, trosce, wyrozumiałości, tolerancji, wręcz intuicyjnym zrozumieniu, zaufaniu, lojalności i bezinteresowności, a także przywiązaniu i potrzebie przebywania ze sobą. Prawdziwi przyjaciele pomagają sobie w trudnych chwilach i wspierają się, mogą na sobie polegać, są sobie oddani, zdolnie do poświęceń, razem przeżywają zarówno radość, jak i smutek, wzajemnie interesują się swoimi sprawami, cieszą sukcesami. Nie ma dla nich znaczenia wiek, wykształcenie, status społeczny czy materialny – przyjaciół łączą wspólne doświadczenia, cele, fascynacje, system wartości. Przyjaźń to przede wszystkim trudne wyzwanie, sprawdzian charakteru i zdolności do empatii, dlatego nie wszyscy są do niej zdolni.

Od najdawniejszych czasów motyw te występuje w sztuce, muzyce i literaturze. Malarze, muzycy, poeci i pisarze podkreślają, jak istotną jest wartością i ukazują różne jej odmiany oraz zachowania i postawy bohaterów. Istnieją również dzieła, które podejmują się próby zdefiniowania istoty przyjaźni. Takim utworem jest „Mały Książę” Antoine de Saint – Exupery’ego. Jednym z głównych motywów wypraw tytułowego bohatera jest poszukiwanie prawdziwej przyjaźni. Mały Książę odwiedzał różne planety, ale dopiero na Ziemi poznał Lisa, który nauczył go, jak wielką wartością jest przyjaźń, wyjaśnił mu, że jej istotą jest „oswojenie się”, zbudowanie przez dwie strony więzów oraz wytłumaczył mu, że to wyjątkowe zrozumienie pomiędzy przyjaciółmi wynika z duchowego zbliżenia się do siebie, kiedy udaje się „widzieć sercem”. W mojej wypowiedzi postanowiłam odnieść się do „Małego Księcia”, gdyż jest to dla mnie książka wyjątkowa. Pod warstwą bajkowej fabuły skrywa uniwersalne wartości, egzystencjalno-filozoficzne wątki i jest skarbnicą niezwykłych aforyzmów i sentencji. Dzięki lekturze uświadomiłam sobie, że przyjaźń dojrzewa stopniowo, wymaga pielęgnacji i troski oraz odpowiedzialności.

Mówiąc o prawdziwej, wręcz idealnej przyjaźni, nie sposób jest nie przywołać utworu Aleksandra Kamińskiego „Kamienie na szaniec”. Według mnie jest to najpiękniejsza powieść o sile przyjaźni, zdolnej przezwyciężyć wszelkie przeszkody. Bohaterowie powieści – Rudy, Alek i Zośka – to młodzi ludzie, którzy zawsze mogą na sobie polegać, doskonale się rozumieją, z chęcią spędzają ze sobą wolny czas, mają wspólne zainteresowania i pasje. Ich przyjaźń zdała również egzamin w obliczu okrutnej wojny, pełnej dramatycznych walk i operacji wojskowych. Niezależnie od sytuacji przyjaciele pozostawali wobec siebie lojalni. Rudy, aresztowany przez Niemców, bohatersko znosił tortury i nie zdradził swych przyjaciół. Alek i Zośka byli gotowi oddać życie za Rudego i bez wahania zorganizowali ryzykowną akcję. „Kamienie na szaniec” to jedna z niewielu książek, która za każdym razem wzbudza we mnie silne emocje. Dzięki niej zrozumiałam, że dla przyjaciela można poświęcić wszystko, nawet życie, zgodnie z zasadą „jeden za wszystkich, wszyscy za jednego”.

Przyjaźń jest wyjątkowo trudnym sprawdzianem charakteru. Nie wszyscy jednak potrafią sprostać temu wyzwaniu. Więź łącząca ludzi bywa zrywana, okazuje się fałszywa, nie zdaje egzaminu w momencie próby. Fałszywa, pozorna, oparta na kłamstwie zażyłość łączyła główne bohaterki filmu Roberta Glińskiego „Cześć Tereska”. Nastoletnia Tereska jest wrażliwą, delikatną dziewczyną, marzącą o wielkiej miłości i karierze projektantki mody. W szkole krawieckiej poznaje Renatę – osobę cyniczną, arogancką, dwulicową i kłamliwą. Znajomość z Renatą zmienia Tereskę – dziewczyna sięga po używki, rezygnuje ze swych marzeń, traci więź emocjonalną z rodziną, grzęźnie w brutalnej rzeczywistości, jednakże w ogóle nie dostrzega, jak negatywny wpływ ma na nią nowa znajoma. Dopiero gdy wśród rzeczy Renaty zauważa swój portfel, uświadamia sobie, że została perfidnie wykorzystana i oszukana, a łącząca je przyjaźń była iluzją. „Cześć, Tereska” to film, który wiele mnie nauczył. Uświadomił mi, że nawiązując nowe znajomości należy zachować dystans i ostrożność. Są bowiem osoby, które tylko czekają na okazję, by nami manipulować i wykorzystać nas dla własnych korzyści.

Przyjaźń to więź emocjonalna łącząca nie tylko ludzi. Wyjątkowo silna zażyłość występuje także pomiędzy człowiekiem a zwierzęciem. Dowodem na to jest historia psa Dżoka i jego pana. Właściciel psa zmarł na atak serca w pobliżu Ronda Grunwaldzkiego w Krakowie. Dżok był świadkiem tego tragicznego zdarzenia. Przez rok błąkał się w okolicach ronda i nie pozwolił się złapać. Pewnej nocy postanowił pójść za nową panią, jednakże nigdy nie pozwolił sobie założyć obroży ani smyczy. Po śmierci nowej właścicielki pies uciekł. Został znaleziony martwy na torach kolejowych. Niektórzy twierdzą, że psie serce nie wytrzymało kolejnej rozłąki i Dżok specjalnie wskoczył pod jadący pociąg. Pies został pochowany na terenie schroniska w Krakowie. Jego niezwykłą psią wierność postanowiono upamiętnić poprzez stworzenie pomnika, który można podziwiać na bulwarach wiślanych w Krakowie, w pobliżu Wawelu i  Mostu Grunwaldzkiego. Pozwoliłam sobie przywołać historię psa Dżoka, ponieważ jest ona niezwykłe wzruszająca i ukazuje, jak wielkie serce mają nasi czworonożni przyjaciele.

Podsumowując moje rozważania, pragnę zwrócić uwagę na to, że przyjaźń jest niezwykle wymagającym, trudnym wyzwaniem. Jednakże ciężka praca, polegająca na tworzeniu silnej więzi emocjonalnej, owocuje niezwykłą, niepowtarzalną zażyłością, która jest prawdziwym skarbem.

Motyw samotności [język polski/gimnazjum]

Wybrane teksty kultury:

1. Robert Gliński - "Cześć Tereska" (film)
2. Edgar Degas - "Absynt"/"W kawiarni" (obraz)
3. Wisława Szymborska - "Kot w pustym mieszkaniu" (wiersz)
4. ks. Jan Twardowski - "Różne samotności" (wiersz)

Samotność to stan, który nierozerwalnie związany jest z życiem człowieka. Najczęściej kojarzy się z poczuciem braku i pustki, wyobcowaniem, izolacją, odrzuceniem i bolesną świadomością, że brakuje nam kontaktów z innymi ludźmi. Istnieje jednak pozytywny aspekt samotności – daje nam ona okazję do rozwoju, lepszego poznania siebie, zdefiniowania swoich pragnień, dotarcia do prawdy o sobie, zrozumienia rzeczywistości, a także odnalezienia sensu życia. Z samotnością zmagają się ludzie, którzy nie potrafią nawiązywać kontaktów międzyludzkich, osoby zakompleksione, żyjące na marginesie społecznym, a także ci, którzy decydują się na samotność z własnej woli. Współcześnie, w dobie komputerów i Internetu, wiele osób ma problem z nawiązywaniem znajomości poza wirtualnym światem i boryka się z osamotnieniem w tłumie. Ponadczasowa jest samotność w obliczu cierpienia, bólu, śmierci.

Malarze, muzyce, poeci i pisarze często sięgają po motyw samotności i w swoich dziełach ukazują różne jej aspekty i formy. W swojej wypowiedzi chciałabym zwrócić szczególną uwagę na osamotnienie ludzi takich jak ja – młodych, mających swoje pasje, zainteresowania i marzenia. Taką osobą jest niewątpliwie główna bohaterka filmu Roberta Glińskiego pt. „Cześć Tereska”. 15 – letnia Tereska uczy się w szkole krawieckiej i marzy o tym, aby zostać projektantką mody. Jest dziewczyną niezwykle delikatną i wrażliwą, marzącą o wielkiej miłości, ale także niezmiernie samotną i zagubioną. Nie zaznaje jednak uczucia i zainteresowania, brakuje jej wsparcia ze strony rodziców i nie potrafi znaleźć dla siebie miejsca wśród kolegów i koleżanek. Nastolatka odkrywa, że musi przystosować się do twardej, brutalnej rzeczywistości poprzez naśladowanie tych, którzy swobodniej poruszają się w otaczającym świecie. Zaprzyjaźnia się z Renatą – osobą fałszywą, dwulicową, cyniczną i arogancką. Pod jej wpływem Tereska traci więź emocjonalną z rodziną, lekceważy naukę, sięga po papierosy i alkohol oraz rezygnuje ze swoich pasji i zainteresowań. Różnica pomiędzy wyidealizowaną wizją świata a prawdziwą, brutalną rzeczywistością prowadzi do chęci zrewanżowania się, odpłacenia złem za doznane krzywdy. Film „Cześć Tereska” jest mi bardzo bliski. Tak jak Tereska mam swoje zainteresowania i pasje, marzę o miłości i prawdziwej przyjaźni. „Cześć Tereska” to film będący przestrogą dla mnie i moich rówieśników, gdyż pokazuje brutalną, niewyidealizowaną rzeczywistość oraz ukazuje, do czego prowadzi samotność i brak akceptacji oraz wsparcia ze strony otoczenia.

Paradoksalnie, samotność może nam doskwierać również wtedy, gdy przebywamy wśród innych. Zjawisko wyobcowania ludzi w wielkich miastach ukazał Edgar Degas na swoim obrazie „Absynt”, znanym również pod tytułem „W kawiarni”. Dzieło francuskiego malarza przedstawia parę siedzącą przy stoliku w kawiarni „Nowe Ateny” na Placu Pigalle. Na stoliku stoi kieliszek wypełniony zielonkawym absyntem, a obok niego pusta butelka, gazeta i naczynie z zapałkami. Wnętrze kawiarni jest puste, zasłonięte firanami, przez które wpada bladoszare światło. Moją uwagę zwróciła zwłaszcza kobieta, siedząca ze spuszczoną głową przy kieliszku absyntu. Odnoszę wrażenie, że jest ona niezwykle osamotniona, przygnębiona, zagubiona i wyobcowana, o czym świadczy chociażby jej nieruchomy, przygaszony, pusty wzrok. Uważam, że obraz w idealny sposób oddaje nastrój pustki towarzyszący wyrzutkom społecznym, ludziom, którzy stoczyli się na dno.

Najbardziej dotkliwa jest samotność w obliczu śmierci, gdyż towarzyszy jej niewyobrażalna rozpacz, ból, smutek i tęsknota. Wierszem, który niezmiernie mnie wzrusza, jest „Kot w pustym mieszkaniu” zmarłej niedawno noblistki Wisławy Szymborskiej. Poetka napisała go po śmierci męża Kornela Filipowicza. Utwór zaliczany jest do liryki maski, gdyż bohaterem wiersza jest kot cierpiący po odejściu swojego właściciela. Zwierzę nie może pojąć, co się stało. Zauważa zmiany w otoczeniu – niektóre przedmioty zostały przestawione, poruszone, nie świeci się wieczorem lampa, ktoś inny kładzie rybę na talerzyk. Kot rozpaczliwie poszukuje swojego właściciela, lecz później zrezygnowany postanawia czekać cierpliwie na jego powrót. Planuje udawać obrażonego i nieuradowanego powrotem bliskiej mu osoby, obiecuje sobie, że nie będzie piszczał ani skakał z radości po to, by zademonstrować panu, że nie można tak z nim postępować. Za każdym razem, gdy czytam ten wiersz, łza kręci mi się w oku. Najbardziej wzrusza mnie to, że kot nie potrafi pogodzić się z odejściem właściciela, naiwnie wierzy, że jego pan wróci. Jego bunt i pretensje mogą wydawać się śmieszne, jednakże jest to typowe zachowanie po stracie kogoś bliskiego. Również człowiek po śmierci ukochanej osoby nie może uwierzyć w to, co się stało.

Moje rozważania o samotności pozwolę sobie zakończyć odwołaniem do wiersza ks. Jana Twardowskiego „Różne samotności”. Z utworu wynika, że człowiek może doświadczyć osamotnienia na wielorakie sposoby: w pojedynkę, w czyimś towarzystwie, w niepewności dotyczącej przyszłości czy nawet w miłości. Wszystko, czego doświadczamy na ziemi, może nosić znamiona samotności, jednakże samotność nie jest karą ani przykrą koniecznością. Kiedy w czasie jej przeżywania odkrywamy moc modlitwy i czerpiemy radość ze spotkania z Bogiem, jest darem i błogosławieństwem, ponieważ wtedy możemy usłyszeć głos Boży w swoim sercu.

Samotność jest na ogół uczuciem destrukcyjnym, niszczącym, kojarzącym się ze smutkiem, żalem, tęsknotą i rozpaczą, a także stanem, w którym przeżywamy przemianę, lepiej poznajemy siebie i głębiej rozumiemy rzeczywistość. Warto pamiętać, że każdy człowiek odczuwa potrzebę bliskości i nie może istnieć bez kontaktów międzyludzkich.